कञ्चनपुर । दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा चीन, अमेरिका र भारतजस्ता महाशक्ति तथा क्षेत्रीय शक्तिहरूबीच रणनीतिक प्रतिस्पर्धा तीव्र बनिरहेका बेला नेपालले सन्तुलित कूटनीति, आन्तरिक सामाजिक सद्भाव र आर्थिक सुदृढीकरणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
साना तथा मध्यम देशहरूमा वैदेशिक दबाब बढ्दै गएको वर्तमान सन्दर्भमा कुनै एक ध्रुवमा नढल्किई इतिहासदेखि अपनाउँदै आएको असंलग्न परराष्ट्र नीति र पञ्चशीलका सिद्धान्तलाई नै आफ्नो मुख्य ढाल बनाउनु नेपालका लागि हितकर हुनेछ। विशेषगरी श्रीलंका, पाकिस्तान वा म्यानमारजस्ता मुलुकहरूले व्यहोरेका आर्थिक संकट, अपारदर्शी ऋण र आन्तरिक द्वन्द्वबाट पाठ सिक्दै नेपालले पूर्वसतर्कता अपनाउनु नै आजको मुख्य अवसर हो।
यसैगरी बाह्य शक्तिहरूले आन्तरिक विभाजनको फाइदा उठाउन सक्ने जोखिमलाई चिर्न नागरिक स्तरमै संवाद, चेतना र आन्तरिक एकता कायम राख्नु अपरिहार्य बनेको छ। नेपालको बहुसांस्कृतिक र धार्मिक सहअस्तित्व नै राष्ट्रको मुख्य सामाजिक पुँजी भएकाले शताब्दीऔँ देखि कायम विविध समुदायबीचको सम्बन्धलाई भ्रम वा षड्यन्त्रका भरमा भत्किन नदिन नागरिक तहबाटै सचेत पहल हुनुपर्छ। जब नागरिकहरू आफ्ना अधिकार र राष्ट्रिय हितप्रति सचेत हुन्छन्, तब विभाजनकारी र उग्र तत्त्वहरू स्वतः कमजोर र निष्क्रिय हुनेछन्।
अर्कोतर्फ, कमजोर अर्थतन्त्र र राजनीतिक अस्थिरता भएका देशहरूमा बाह्य प्रभाव सजिलै हावी हुने भएकाले आन्तरिक उत्पादन र पारदर्शी सुशासनमार्फत मात्रै बलियो सार्वभौमसत्ता निर्माण गर्न सकिन्छ। बिआरआई वा एमसिसीजीस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र ऋण लिँदा नेपालको दीर्घकालीन हित र भुक्तानी क्षमताको वस्तुनिष्ठ विश्लेषण गरेर मात्र निर्णय लिनु बुद्धिमानी हुनेछ।
जलविद्युत्, कृषि, पर्यटन र सूचना प्रविधिको विकास गरी वैदेशिक निर्भरता घटाउँदै लैजानुका साथै हिमाल संरक्षण र जलवायु कूटनीतिमार्फत विश्वमञ्चमा नेपालले आफ्नो उपस्थिति सशक्त बनाउनुपर्छ। बाह्य शक्तिहरूको प्रतिस्पर्धालाई दोष दिनुको साटो सुशासन, बलियो अर्थतन्त्र र सामाजिक एकतालाई सुदृढ बनाउनु नै नेपालको समृद्धिको एक मात्र स्थायी ग्यारेन्टी हो।
यसबारे तपाईंको धारणा के रहेको छ ?
Discussion about this post