जाडोमा किन बढी लाग्छ निन्द्रा ?

अहिले चिसो निकै बढ्न थालेको छ । साथै, सबैजना कम्बल र सिरकमा गुटुमुटु भएर बस्न चाहन्छन्। सिरकको न्यानो छोडेर बाहिर निस्कन कसैलाई मन लाग्दैन।
जाडो मौसममा अत्यधिक निन्द्रा लाग्नु सामान्य कुरा हो । धेरैलाई आफू अल्छी भएको ठान्छन् तर त्यस्तो होइन । यसका पछाडि अन्य धेरै कारणहरू जिम्मेवार छन् ।

हामी प्रायः चिसो वातावरण अर्थात् कम तापक्रम यसको लागि जिम्मेवार छ भन्ने अनुमान गर्छौं, तर यो मात्र कारण होइन। जाडोमा अत्यधिक निद्रा लाग्नुका पछाडि धेरै कारणहरू छन् ।

जाडोमा किन निन्द्रा बढी लाग्छ ?
मेलाटोनिन स्तर बढ्नु
घामको कमी – जाडोमा दिन छोटो र घामको किरण कम हुन्छ। हाम्रो शरीरमा मेलाटोनिन नामक हर्मोन हुन्छ, जसले निद्रालाई नियन्त्रण गर्छ। जब सूर्यको किरण घट्छ, मेलाटोनिनको स्तर बढ्छ, परिणामस्वरूप धेरै निद्रा लाग्छ।

अँध्यारो र निद्रा – जब अँध्यारो हुन्छ, शरीरले संकेत गर्छ कि यो सुत्ने समय हो। जाडोमा चाँडै अँध्यारो हुने भएकाले निन्द्रा बढी लाग्छ ।

शरीरको ऊर्जा बचत संयन्त्र
चिसोबाट जोगाउने – जाडोमा शरीरलाई न्यानो राख्न बढी ऊर्जा चाहिन्छ। शरीरले ऊर्जा बचत गर्न सुत्ने संकेत दिन थाल्छ।
शारीरिक गतिविधिमा कमी – जाडोमा मानिसहरु कम बाहिर निस्कनुका साथै शारीरिक क्रियाकलाप पनि कम हुन्छ । यसले गर्दा शरीरमा थकान कम हुन्छ र धेरै निद्रा लाग्छ।

भिटामिन डीको कमी
सूर्यको किरण र भिटामिन डी – भिटामिन डी सूर्यको किरणबाट उत्पादन हुन्छ। भिटामिन डीले ऊर्जाको स्तरलाई कायम राख्न मद्दत गर्छ। जाडोमा कम घामको कारणले भिटामिन डीको कमी हुन सक्छ, जसले थकान र निद्रा निम्त्याउँछ।

अन्य कारण पनि छन्
खाने बानी – जाडोमा मानिसहरु धेरै तातो र भारी खानेकुरा खाने गर्छन् । यसले गर्दा शरीरले खाना पचाउन बढी समय लिन्छ र निद्रा लाग्न सक्छ।

तनाव- जाडोमा तनाव बढ्न सक्छ, जसले गर्दा अत्यधिक निद्रा पनि लाग्न सक्छ।

रोगहरू- रुघाखोकी जस्ता रोगले पनि धेरै निद्रा लाग्न सक्छ।

जाडोमा अत्याधिक निद्रा लाग्ने समस्यालाई कसरी नियन्त्रण गर्ने ?
सूर्यको किरण लिनुहोस् – बिहान उठ्नुहोस् र केही समय घाममा बिताउनुहोस्।
शारीरिक गतिविधि गर्नुहोस् – नियमित व्यायाम गर्नुहोस्।
सन्तुलित आहार लिनुहोस् – हल्का र पौष्टिक खाना खानुहोस्।
तनाव कम गर्नुहोस् – योग, ध्यान वा अन्य आराम गर्ने प्रविधिहरू अभ्यास गर्नुहोस्।
निद्राको चक्र ठीक गर्नुहोस्- हरेक दिन एकै समयमा सुत्ने र उठ्ने प्रयास गर्नुहोस्।

रातोपाटी बाट साभार