काठमाडौं । पूर्वी नेपालका नागरिकलाई सहज र सुलभ आँखा उपचार सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले सिरहाको लहानमा १२ शय्याबाट सुरु भएको आँखा उपचार सेवा अहिले लाखौँ बिरामीको भरोसाको केन्द्र बनेको छ। स्थानीय समुदाय, नेपाल नेत्रज्योति सङ्घ र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको सहकार्यमा विकसित यो सेवा विराटनगरसम्म विस्तार भएको छ।
सन् १९८३ मा क्रिस्टोफेल ब्लाइन्डेनमिसन (सीबीएम) सँग आबद्ध चिकित्सक ए. हेनिङको पहलमा लहानस्थित तत्कालीन सार्वजनिक जिल्ला अस्पतालमा १२ शय्याको आँखा उपचार केन्द्र स्थापना गरिएको थियो। पछि स्थानीय समाजसेवीले जग्गा उपलब्ध गराएपछि सीबीएमको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा ५० शय्याको सगरमाथा चौधरी आँखा अस्पताल निर्माण गरिएको थियो। सन् १९८६ मा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र शाहले अस्पताल भवनको शुभारम्भ गरेका थिए।
लहानमा बढ्दो बिरामी चाप र दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापनको आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै सन् २००६ सेप्टेम्बर १३ मा विराटनगर आँखा अस्पताल स्थापना गरियो। सुरुमा ८० शय्याबाट सञ्चालन भएको अस्पताल सन् २००९ सम्ममा ३०० शय्याको क्षमतामा विस्तार भएको थियो। सन् २०११ मा अस्पतालको नयाँ भवनको शुभारम्भ गरिएको थियो।
अस्पतालहरूले नियमित उपचारसँगै निःशुल्क आँखा परीक्षण तथा शल्यक्रिया शिविर, विद्यालयमा दृष्टि परीक्षण, घरदैलो कार्यक्रम र जनचेतनामूलक गतिविधिमार्फत ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका नागरिकसम्म सेवा पुर्याउँदै आएका छन्।
नेपाल नेत्रज्योति सङ्घको विवरणअनुसार सन् २०२५ मा यस उपचार प्रणालीअन्तर्गत १४ लाख ३१ हजार २८८ जनाले आँखा परीक्षण सेवा प्राप्त गरेका थिए भने एक लाख ३२ हजार २१३ वटा शल्यक्रिया गरिएको थियो। सोही वर्ष एक लाख ३३ हजार ३१६ जनाले चस्मा प्राप्त गरेका थिए।
स्थापनाकालदेखि सन् २०२५ सम्ममा एक करोड ६६ लाख ३१ हजार ९५० जनालाई आँखा परीक्षण सेवा प्रदान गरिएको र २४ लाख ९९ हजार ८९३ वटा शल्यक्रिया गरिएको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।
यी अस्पतालमा नेपालका विभिन्न जिल्लासँगै भारत र बङ्गलादेशबाट समेत बिरामी उपचारका लागि आउने गरेका छन्। अस्पतालको विकासले स्थानीय स्वास्थ्य सेवाको पहुँच बढाउनुका साथै होटल, यातायात, भोजनालय र अन्य व्यवसायको गतिविधि विस्तारमा पनि योगदान पुर्याएको छ।
१२ शय्याबाट सुरु भएको यो यात्रा अहिले आँखा उपचार सेवाको विस्तार र समुदायको सहकार्यको उदाहरण बनेको छ। आगामी दिनमा उपचारको गुणस्तर, दक्ष जनशक्ति र आर्थिक तथा भौगोलिक रूपमा पछाडि परेका नागरिकको पहुँचलाई थप सुदृढ बनाउनु प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेको छ।
Discussion about this post