शिक्षा, परिवार र प्रेम: जीवनको अमूल्य उपहार

परिचय
मध्यम वर्गीय परिवारमा पाँच दाजुभाइमध्ये एक भएर हुर्कँदा, म माया, ममता र नैतिक शिक्षाले भरिएको वातावारणमा विकसित भएँ। बाल्यकालका ती मधुर सम्झनाहरू, जहाँ हरेक दिन परिवारको साथ, विशेषतः बुबाको स्नेह, संघर्ष र जीवनका मूल्यहरूसँग जोडिएको थियो, आज पनि मेरो जीवनको मेरुदण्ड बनेर उभिएको छ। बुबाको इमानदार चरित्र, कठोर परिश्रम र निस्वार्थ समर्पणले मेरो आत्मा भित्र गहिरो प्रभाव पारेका छन्, जसले मलाई हरेक मोडमा सही निर्णय लिन मार्गदर्शन गरिरहेको छ। आज म जब शिक्षकको भूमिकामा उभिएको छु, म त्यो भूमिका केवल एउटा पेसा नभई, बुबाबाट सिकेको आदर्शलाई व्यवहारमा उतार्ने एउटा जीवन्त माध्यमको रूपमा लिन्छु—जहाँ शिक्षण प्रेरणाको माध्यम हुन्छ, र मेरो उद्देश्य अरूको जीवनमा सकारात्मक रूपान्तरण ल्याउनु हो।

बुबाको अमिट प्रभाव: मेरो शैक्षिक यात्रामा प्रेरणादायी मूल्यहरू
मेरो जीवनमा गहिरो प्रभाव पार्ने व्यक्तिहरूमध्ये मेरा बुबा एक आदर्श पात्रका रूपमा अविस्मरणीय रहनुभएको छ। बैतडी जिल्लाको एक साधारण परिवारमा हुर्कनुभएका उहाँको शिक्षा प्रतिको अथक लगाव, निस्वार्थ सेवा भाव र अटुट संकल्पले मेरो जीवनको आधारशिला निर्माण गरिदिएको छ। उहाँको सरल जीवनशैली, गहिरो मानवीय मूल्यप्रति निष्ठा, र कठिन परिस्थितिमा पनि नम्रता तथा धैर्यका साथ अघि बढ्ने साहसले मलाई जीवनको अर्थ बुझ्न सिकायो। बुबाको हरेक व्यवहार, उहाँका मौन शिक्षाहरू र सादा तर सशक्त विचारहरूले मेरो सोच, विश्वास र व्यक्तिगत विकासलाई गहिरो रूपमा ढालेका छन्। वास्तवमा, उहाँ मेरो आत्मिक प्रेरणा, जीवनदृष्टिको आधार र हरेक पाइलामा उभिएको आत्मबल हुनुहुन्छ।
परिवारको साधारण आर्थिक अवस्थाका बाबजुद पनि बुबाको परिवारले शिक्षालाई जीवनको मेरुदण्ड ठानेर भविष्य निर्माणको प्रमुख आधारको रूपमा स्वीकार गरेको थियो। यही विश्वासका कारण बुबाले बाल्यकालदेखि नै पढाइलाई प्राथमिकता दिनुभयो र कञ्चनपुर जिल्लाबाट SLC परीक्षामा प्रथम स्थान हासिल गर्दै शैक्षिक उत्कृष्टताको कीर्तिमान राख्नुभयो। उहाँले आंशिक शिक्षणको भरमा जीवन यापन गर्दै त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट गणित विषयमा स्नातक शिक्षा (B.Ed.) सम्पन्न गर्नुभयो। शिक्षाको प्रति यो अटुट समर्पणले उहाँलाई ग्रामीण भेगका सयौँ विद्यार्थीहरूका जीवनमा ज्ञानको उज्यालो छर्ने दीपक बनायो। उहाँले ३६ वर्षभन्दा बढी समय माध्यमिक तहमा गणित अध्यापन गर्दै ग्रामीण शिक्षा विकासमा अमूल्य योगदान दिनुभयो, जुन उहाँको धैर्य, प्रतिबद्धता र शिक्षाप्रतिको अथक निष्ठाको प्रतिबिम्ब हो।

बुबाको जीवन संघर्ष र उहाँले भोगेका अनुभवहरू मेरो लागि केवल प्रेरणाको स्रोत होइनन्, उनीहरू मेरै जीवनको दिशानिर्देशक बने। उहाँको कठोर परिश्रम, इमानदारी र लक्ष्यप्रति अदम्य प्रतिबद्धताले मलाई जिन्दगीका मूल मूल्यहरू बुझ्न सिकायो। म आज जुन स्थानमा छु, त्यो उहाँले देखाएको बाटो र उहाँको मिहिनेतको प्रतिफल हो भन्ने कुरामा सन्देह छैन। यद्यपि सबैभन्दा गहिरो पाठ भनेको “निस्वार्थ सेवा” थियो—उहाँले परिवार र समाजका लागि जुन समर्पण देखाउनुभयो, त्यसले मेरो सोच, स्वभाव र चरित्रमा गहिरो छाप छोड्यो। यही भावनाले मलाई प्रत्येक कार्यमा कर्तव्यबोध, नम्रता र मानवीयता भर्न प्रेरित गर्छ।

जब म आफ्नो शैक्षिक यात्रा अगाडि बढाउँदै थिएँ, त्यही यात्रामा मेरो बुबाको मौन तर गहिरो प्रभाव सधैंसाथ रहेको महसुस गर्थें। यद्यपि मेरा जीवनका केही पाटाहरू सहज थिए, उहाँले देखाएको जीवनदर्शन, श्रमशीलता, र ईमानदारीका मूल्यहरूले मलाई आत्मानुशासन र प्रतिबद्धताको मार्गमा अघि बढ्न उत्प्रेरित गरे। म उहाँको छोरो हुन पाएकोमा गर्वले भरिन्छु, र उहाँका सिद्धान्तहरू मेरा जीवनका स्थायी दीपझैँ बनेका छन्, जसले मलाई अन्धकारमा पनि बाटो देखाउँछन्। यी मूल्यहरूलाई म केवल आफैमा सीमित नराखी, आफ्ना विद्यार्थीहरू र परिवारमा पनि रोप्ने प्रयासमा छु। बुबाको यो अमूल्य योगदान मेरो चेतनामा मार्गदर्शक ताराजस्तै टल्किरहेको छ, जसको उज्यालोले मलाई अरूको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने प्रेरणा दिइरहेको छ।

आमाको निरन्तर माया र प्रेरणा
मेरो आमालाई शब्दहरूमा बाँध्नु भनेको सीमित भाषामा असीम ममतालाई उतार्ने प्रयास हो—जुन प्रायः अपूरो नै रहन्छ। उहाँको ममताको उज्यालोले मेरो जीवनका प्रत्येक अँध्यारा क्षणहरूलाई उजागर गर्‍यो, र आत्मसमर्पणको शक्ति साक्षात् अनुभूत गरायो। बुबाबाट मैले जीवनको कठोरता र अनुशासन सिकेँ, तर आमाबाट मैले प्रेमको न्यानो घाम, सहानुभूतिका फुलबारीहरू र समझदारीको भाव भेटेँ। जीवनको सङ्घर्षमा लडेका मेरा पाइलाहरूलाई हौसला दिने आवाज सधैं उहाँको ममतामयी बोलीमा गुन्जिन्छ। उहाँको मायाले मलाई नझुक्न, नथाक्न र सधैं उठेर अगाडि बढ्न प्रेरित गर्‍यो—एकदमै शान्त, तर गहिरो प्रभाव पार्ने तरीकाले।

बाल्यकालका ती निष्कलंक दिनहरूमा, जब समयको चपेटो अझै बुझिनसकेको थियो र जीवन खेलौना झैँ लाग्थ्यो, म आमाको ममता र स्नेहभित्र एक अमूर्त ऊर्जाको अनुभूति गर्थेँ। उहाँको मधुर मुस्कान र कोमल स्पर्शले मेरो बाल मनमा न्यानोपनको छाया फैलाउँथ्यो, जसले जीवनका पहिलो पाइलाहरूलाई सजिलो बनाउँथ्यो। स्कूलका परीक्षा पास गर्दा होस् या पुरस्कार प्राप्त गर्दा, उहाँको आँखामा झल्किने गर्व र आशिष मेरा आत्मविश्वासका स्रोत बन्न पुगेका थिए। असफलताको पाटोमा पनि उहाँको मौन समर्थन र आशीर्वादले मलाई उठ्न, सोच्न, र फेरि अघि बढ्न प्रेरित गथ्र्यो। आज पनि ती दिनहरूको सम्झनामा, उहाँको छाँया मेरी आत्मा भित्र एउटा प्रेरणास्रोत बनी रहन्छ, जसले जीवनका प्रत्येक आरोह-अवरोहमा मलाई दृढतापूर्वक उभिन सिकाएको छ।

जब अध्ययनका कठिन क्षणहरू आयो, उहाँले मलाई शान्त र मृदुभाषी स्वरमा सम्झाउँदै भन्नुभयो, “हेर, जीवनका सबै ठूला अँध्यारो छायाँहरूपछि उज्यालो नै आउँछ।” ती शब्दहरू मेरा चिच्याइरहेका मनका बादलहरू पन्छाउँदै आशाको किरणले उज्यालो छरेजस्तै लाग्यो। आमाको ममतामयी साथ र अविरल सहयोगले मलाई जहिले पनि आत्मबल र हार नमान्ने साहस प्रदान गर्‍यो, जसले मेरो शैक्षिक यात्रालाई केवल यात्रा मात्र नभई जीवनको गहिरो अनुभूतिपूर्ण साधनामा रूपान्तरण गरिदियो। यही अमूल्य माया नै मेरो लागि अविचल प्रेरणास्रोत बनिरहन्छ।

पत्नी, छोरा र छोरी: आधुनिक प्रेरणाका स्रोतहरू
मेरो जीवनका प्रत्येक सफलताको भावनात्मक पृष्ठभूमिमा मेरी पत्नीको समर्पण, माया र साथ झल्कन्छ । विवाहपछि मैले केवल जीवनसाथी मात्र हैन, एक असल मित्र, सल्लाहकार र प्रेरणाको स्रोतको रूपमा उहाँलाई पाएको अनुभूति हुन्छ । उहाँको समझदारीपूर्ण व्यवहार, सहृदय मनोवृत्ति र हरेक परिस्थितिमा देखिएको अडिग समर्थनले मलाई आत्मबल र आत्मविश्वासको उच्च शिखरसम्म पुर्‍याएको छ । मेरा हरेक विचार र योजनामा उहाँको सकारात्मक दृष्टिकोणले मलाई उज्यालो बाटोतर्फ डोर्‍यायो, जसले मेरो संघर्षलाई अर्थपूर्ण बनायो । उहाँका मायालु शब्द, सहनशीलता र सहकार्यले मेरो आत्मा गहिरो स्तरमा छोएको छ, जसले मलाई हरेक कठिनाइमा अडिग रहन मद्दत गर्‍यो । उहाँ मेरो जीवनको शान्त प्रेरणा हुनुहुन्छ, जसको साथले मेरो हृदय सदा कृतज्ञताले भरिएको छ ।

मेरो छोरा र छोरी मेरो जीवनका असल प्रेरणाका स्रोत हुन्, जसको प्रभावले मेरो हरेक दिनलाई नयाँ आशा र उत्साहले भरिदिन्छ। उनीहरूको मासूम मुस्कान र प्रेमले मलाई सधैं अघि बढ्न र नयाँ लक्ष्यहरूका लागि संघर्ष गर्न प्रेरित गरेको छ। म आफूलाई सधैं उनीहरूको लागि एक उत्कृष्ट शिक्षा र प्रेरणा दिने आदर्शको रूपमा प्रस्तुत गर्न चाहन्छु, ताकि उनीहरूले पनि आफ्नो जीवनमा उच्चतम लक्ष्य हासिल गर्न सकून्। उनीहरूको साथले म जीवनका हरेक चुनौतीलाई अवसरको रूपमा हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन आएको छु र यसले मलाई अझ सशक्त र प्रतिबद्ध बनाएको छ।
जीवनका प्रत्येक पलमा, चाहे त्यो खुशीका क्षणहरू हुन् वा संघर्षका, परिवार र प्रियजनहरूको माया र समर्थन सधैं महत्त्वपूर्ण रहन्छ। उनीहरूको माया र हिम्मतले नै हामीलाई अगाडि बढ्नका लागि प्रेरित गर्छ। मैले पनि यही तात्त्विकताबाट प्रेरित भएर, मेरो शिक्षा र अनुसन्धानको क्षेत्रमा निरन्तर समर्पण र प्रतिबद्धता देखाएको छु। यद्यपि म आफ्ना प्रियजनबाट टाढा बसेर शिक्षण पेशामा समर्पित छु, म कहिल्यै थाकेको छैन। मेरो प्रयासहरू सधैं निरन्तर र दृढ रहन्छन्, र यसले मेरो व्यावसायिक यात्रा अझ सशक्त र प्रभावकारी बनाउँछ।

शिक्षामार्फत सशक्तीकरण: मेरो व्यक्तिगत शैक्षिक यात्रा
मेरो शैक्षिक यात्रा वास्तवमै घरको आँगनबाट शुरू भएको हो, जहाँ मेरा अभिभावकहरूले मलाई आधारभूत ज्ञानको शुरुआत गरे – अक्षर र संख्याका साथ मेरो पहिलो परिचय भयो। सरकारी विद्यालयमा आफ्नो औपचारिक अध्ययन सुरु गर्ने क्रममा मैले सधैं आफ्ना दाई र दीदिहरुका कदमहरू पछ्याउँदै गएको थिएँ, तर केही समयपछि बोर्डिङ स्कूलमा पढ्ने अवसर प्राप्त गर्दा मेरो जीवनमा एक नयाँ मोड आयो। म हाम्रो घरको पहिलो सदस्य थिएँ, जसले बोर्डिङ स्कूलमा शिक्षा प्राप्त गर्न थालें, र यसले हाम्रो गाउँमा शिक्षा प्रतिको सम्मान र गर्वको भावना थपेर राख्यो। यस अवसरले केवल मेरो व्यक्तिगत जीवनलाई मात्र प्रभावित गरेन, अपितु मेरो परिवार र गाउँका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बन्न पुग्यो।

प्राथमिक तहमा, म घोकन्ते अध्ययनमा दक्ष थिएँ र सधैं उत्कृष्ट नतिजा हासिल गर्थें, तर यो विधिले विषयको गहिरो ज्ञानको खोजीमा मेरो उत्साहलाई पूर्णतः सन्तुष्ट गर्न सक्दैनथ्यो। जब मैले सरकारी विद्यालयमा फर्किएर पढ्न थालें, त्यहाँका विद्यार्थीहरूको विविधता र ठूलो संख्याले मेरो अध्यापन प्रक्रिया प्रारम्भमा चुनौतीपूर्ण बनायो। तर, समयसँगै मैले विभिन्न शैक्षिक आवश्यकताहरूलाई व्यवस्थापन गर्न र आफ्नो शिक्षण विधिलाई अनुकूल बनाउन सकेँ, जसले मेरो शैक्षिक यात्रा अधिक समृद्ध र सार्थक बनायो।

एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि मलाई भारतको नैनीतालमा आईएससी पढ्न पठाइयो, तर त्यहाँको वातावरण र अध्ययनका विषयहरूले मेरो रुचिसँग मेल खाँदैनथ्यो। विशेषगरी, भाषाको अप्ठ्यारो र घरको गहिरो सम्झनाले मेरो मानसिक शान्ति भंग भएको महसुस भयो। मेरो मन असहज र विचलित भएको बेला, परिवारले मेरो भावना बुझेर मलाई आफ्नो रुचिअनुसारको शिक्षा प्राप्त गर्नको लागि स्वतन्त्रता दिनुभयो। यसले मलाई आफ्नो आत्मसन्तुष्टि र भविष्यको लागि सही निर्णयको पक्षमा दृढ बनाउन मद्दत गर्यो, र मैले गिर्ह्य शहर महेन्द्रनगर फर्केर आफ्ना शैक्षिक मार्गमा पुनः नयाँ दिशा चयन गरे।

मैले अंग्रेजी विषयमा I.A. पढ्न थालेपछि मेरो शैक्षिक यात्रा नयाँ दिशा तर्फ मोडिएको थियो। स्नातक तहमा पनि अंग्रेजीमै ध्यान केन्द्रित गर्दै, काठमाडौंको केन्द्रीय क्याम्पस किर्तिपुरबाट अंग्रेजी साहित्यमा प्रथम श्रेणीमा एम.ए. पूरा गरें। प्रारम्भमा म प्रहरी अधिकृत बन्न चाहन्थें र हिन्दी चलचित्रका नायकहरूबाट प्रभावित थिएँ, तर समयसँगै शिक्षणप्रति मेरो रुचि गहिरो हुँदै गयो। त्यसपछि मैले शिक्षणलाई आफ्नो करियर बनाउन चाहने निर्णय गरें, जुन मेरो जीवनको एक महत्वपूर्ण मोड साबित भयो।

शिक्षाले मेरो जीवनलाई परिवर्तन गर्ने एउटा महत्वपूर्ण साधनको रूपमा कार्य गरेको छ। यसले मलाई मानसिक, सामाजिक र आर्थिक दृष्टिकोणबाट सशक्त बनाएको छ, जसले गर्दा म ज्ञान र सीपको साथसाथै आलोचनात्मक सोचको विकास गर्न सक्षम भएको छु। शिक्षा द्वारा प्राप्त यी सबै सिपहरूले मलाई एक शिक्षक, प्रशिक्षक र अनुसन्धानकर्ताका रूपमा आफ्नो योगदान पुर्याउने अवसर प्रदान गरेका छन्। नेपालमा शिक्षा प्रणालीलाई रूपान्तरण गर्नका लागि मैले विभिन्न राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरूमा पेपर प्रस्तुत गरेको छु, र ICT को प्रयोग गर्दै भाषाशिक्षणमा नवीन पद्धतिहरूलाई समावेश गर्नका लागि निरन्तर प्रयास गर्दै आएको छु। यो यात्रा मसँगै भएका प्रत्येक शैक्षिक अवसरले मलाई थप विकसित बनाएको छ र मेरो शिक्षण यात्रालाई अझ सशक्त बनाएको छ।

ICT को नवप्रवर्तनात्मक प्रयोगद्वारा सशक्त बनाउँदै शिक्षण
सन् २००९ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा एम.ए. गरेपछि दार्चुला बहुमुखी क्याम्पसमा शिक्षकको रूपमा नियुक्त हुनका लागि मेरो यात्रा सुरु भयो। यद्यपि अंग्रेजी भाषा शिक्षा (ELT) मा मेरो औपचारिक पृष्ठभूमि थिएन, त्यसैले पहिलो दिनहरूमा केही डर र अनिश्चितता थियो। तर, विद्यार्थीहरूको उत्साहजनक प्रतिक्रिया र सहकर्मीहरूको सघन सहयोगले मलाई शिक्षण कार्यमा गहिरो रुचि र प्रतिबद्धता जगाइदियो। यो अनुभवले मेरो पेशागत यात्रा थप समृद्ध बनायो र मैले आफूलाई शिक्षणका विभिन्न पहलुहरूमा अझ बढी सहज र सक्षम महसुस गर्न थाले।
मैले B.Ed. र M.Ed. अध्ययन पूरा गरेपछि शिक्षणमा नवीनतम प्रविधिहरू अपनाउन थालेँ। विशेष गरी ICT का उपकरणहरू जस्तै लैपटप, प्रोजेक्टर, स्मार्ट बोर्ड र इन्टरनेट सुविधाले मेरो कक्षा शिक्षणलाई अत्यधिक प्रभावकारी बनायो। यूट्युब भिडियोहरू, वेबिनार, तालिम र कार्यशालाहरू मार्फत मैले ICT को प्रयोगलाई अझ प्रभावकारी बनाउन सीप हासिल गरेँ। महामारीको समयमा, MS Teams र Zoom जस्ता अनलाइन प्लेटफर्महरूको प्रयोग गरेर, मैले आफ्ना सहकर्मी र विद्यार्थीहरूको लागि डिजिटल शिक्षामा सहारा दिन सुरुवात गरेँ, जसले शिक्षा प्रक्रियामा नयाँ आयाम थप्यो। यसरी, मेरो शिक्षण विधि टेक्नोलोजीको प्रभावकारी उपयोगसँगै समृद्ध हुँदै गयो।

२०२१ जुलाई ५ मा दार्चुला क्याम्पसमा MS Teams को प्रयोग सम्बन्धी तालिम सञ्चालन गर्ने अवसर पाउँदा मैले आफ्ना शिक्षक साथीसँगको अनुभवलाई अविस्मरणीय ठानेँ। तालिमको शुरुआतमा धेरै शिक्षकहरू ICT को प्रयोगसँग अपरिचित थिए, तर सिक्ने चाहना र उत्साहले वातावरणलाई उज्ज्वल बनायो। यस तालिमको प्रक्रिया निकै प्रभावकारी र सफल रह्यो, जसले शिक्षकहरूको ICT को प्रयोगमा आत्मविश्वास वृद्धि गर्यो। त्यसैले, मलाई यस अनुभवले केवल व्यावसायिक सन्तुष्टि मात्र दिन सक्दैन, बरु यसले मेरो शिक्षा र प्रशिक्षणको महत्व र प्रभावकारिताबारे थप आत्मविश्वासको विकास गरायो।

यद्यपि राजनीतिक पूर्वाग्रहले दक्ष शिक्षकहरूको मूल्याङ्कनमा बाधा आइरहेको छ, म इमान्दारीपूर्वक आफ्नो कर्तव्यहरूको निर्वाह गर्दै शिक्षण पेशामा प्रतिबद्ध छु। मेरा परिवार, साथीभाइ र विद्यार्थीहरूको विश्वासले मलाई निरन्तर प्रेरित गर्दछ, जसले शिक्षणमा मेरो समर्पणलाई बल पुर्याउँछ। उनीहरूको समर्थन र विश्वासले मलाई कठिनाइहरूको सामना गर्दा पनि मार्गदर्शन र शक्ति प्रदान गर्दछ। यसरी, मेरो पेशागत यात्रा केवल व्यक्तिगत प्रयास मात्र होइन, अपितु सबैको आस्था र माया पनि हो, जसले मलाई निरन्तर सुधार र उत्कृष्टताको दिशामा अघि बढ्न प्रोत्साहित गर्दछ।

काठमाडौँ विश्वविद्यालयको MPhil यात्रा: रूपान्तरणको ढोका
मैले अंग्रेजी भाषा शिक्षामा MPhil गर्ने निर्णय काठमाडौँ विश्वविद्यालय जाने बाटो छनोट गर्दा, मेरो परिवार, साथीहरू र विद्यार्थीहरूको निरन्तर समर्थन र प्रोत्साहनले मलाई दृढ बनायो। यस निर्णयले मेरो शैक्षिक यात्रामा नयाँ आयाम थपेको छ। काठमाडौँ विश्वविद्यालयले मलाई मात्र शैक्षिक ज्ञान र अनुसन्धानमा दक्ष बनाएको छैन, तर यसले मेरो दृष्टिकोण र सोचमा गहिरो परिवर्तन ल्याएको छ। यहाँका शैक्षिक र सामाजिक वातावरणले मेरो व्यक्तिगत र व्यावसायिक विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ, जसका लागि म सधैं आभारी छु।

यस विश्वविद्यालयमा मैले जयराज अवस्थी, लवदेव अवस्थी, लक्ष्मण ज्ञवाली, हेमराज काफ्ले, टिकाराम पौडेल, कृष्ण पराजुली जस्ता प्रख्यात शिक्षाविद्हरसँग अध्ययन गर्ने अवसर पाएँ, जसले मेरो जीवनमा अमूल्य प्रभाव पारे। यिनका शिक्षण शैली र दृष्टिकोणहरूले मलाई मात्र होइन, अरु धेरैलाई पनि नयाँ दृष्टिकोण र विचारमा विकास गर्न प्रेरित गरे। उनीहरूले ज्ञानको सीमितता नभएर, जीवनका विविध आयामहरूमा गहिरो सोच र आत्मविकासको महत्त्वलाई बुझाउन मद्दत गरे। व्यक्तिगत र पेशागत विकासमा यिनीहरूको योगदान केवल शैक्षिक हदसम्म सीमित थिएन, बरु यिनले मलाई अभिभावकको जस्तो मार्गदर्शन प्रदान गरे, जसले मेरो वर्तमान र भविष्यलाई अझ उज्जवल बनाउन सहयोग पुर्यायो।

MPhil मा अध्ययन गर्दा मैले प्राप्त गरेका नवीन शिक्षण प्रविधिहरू, शिक्षक पेशागत विकासका गतिविधिहरू र व्यावहारिक सीपहरूले मलाई २१औं शताब्दीका विद्यार्थीहरूको आवश्यकता अनुसार एक असल र प्रभावकारी शिक्षक बन्न महत्वपूर्ण सहयोग पुर्यायो। यी शिक्षण प्रविधिहरूले न केवल मेरो शिक्षण क्षमतालाई मजबुत बनाएको, अपितु मेरो दृष्टिकोण र व्यवहारमा पनि गहिरो परिवर्तन ल्याएको छ। विशेष गरी, सहकर्मी र विद्यार्थीहरूबीचको सहयोगात्मक वातावरणले मेरो पेशागत यात्रा र व्यक्तिगत विकासमा अनमोल योगदान पुर्याएको छ, जसले मलाई शिक्षाक्षेत्रमा थप सोच्न र अन्वेषण गर्न प्रेरित गरेको छ। यस प्रक्रियाले मेरो समग्र शिक्षण अनुभवलाई समृद्ध बनाएको छ।

मैले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरूमा आफ्नो अनुसन्धान प्रस्तुत गर्न पाएको छु, जसले मेरो पेशागत यात्रा र विकासलाई नयाँ दिशा दिएको छ। शिक्षक प्रशिक्षणमा संलग्न भएर, मैले अन्य शिक्षकहरूसँग मिलेर व्यावसायिक र व्यक्तिगत दृष्टिकोणबाट आफ्नो ज्ञान र अनुभव बाँड्ने अवसर पाएको छु। प्रकाशनमार्फत म आफ्ना विचार र अनुसन्धानलाई साझा गर्दै, समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने प्रयास गर्दै आएको छु। यस प्रक्रियाले मलाई आगामी पुस्तामा सकारात्मक प्रभाव पार्ने प्रेरणा र विश्वास दिएको छ, जसले मलाई मेरो उद्देश्यमा अझ दृढ बनाएको छ।

हाल सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयबाट TESOL मा विद्यावारिधिको अध्ययन गर्दै, मैले अङ्ग्रेजी भाषा शिक्षणमा ध्यान केन्द्रित गर्दै थुप्रै अनुसन्धानात्मक लेख र रचनाहरू प्रकाशित गरेको छु। यसका साथै, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरूमा पनि सक्रिय रूपले भाग लिँदै अनुसन्धानात्मक पेपरहरू प्रस्तुत गरेको छु। मेरो उद्देश्य सधैं शिक्षा क्षेत्रको सुधारमा योगदान पुर्याउने र विद्यमान शैक्षिक नीतिहरूमा सुधार ल्याउने रहेको छ। यसै संदर्भमा, मैले विभिन्न पत्रपत्रिकामा लेखहरू प्रकाशित गर्दै समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउनका लागि योगदान पुर्याउने प्रयास गरेको छु। शिक्षा एउटा शक्तिशाली उपकरण हो, जसको माध्यमबाट समाजको हरेक क्षेत्रको सुधार सम्भव छ भन्ने विश्वास म राख्छु।

शिक्षण पेशामा मेरो निष्ठा, इमान्दारी र समर्पणका साथ, मैले विद्यार्थी केन्द्रित, व्यवहारिक र गुणस्तरीय शिक्षण प्रक्रियालाई निरन्तर सुधार गर्ने प्रयास गरेको छु। मेरो शिक्षणको उद्देश्य केवल ज्ञान दिनु मात्र नभएर, समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन मद्दत गर्ने हो। यस क्रममा, मेरो लगनशीलता र अनुसन्धानमूलक दृष्टिकोणले शिक्षणमा गहिरो असर पार्न सक्ने प्रमाण बनेको छ। शिक्षाले व्यक्तिको सोच र व्यवहारलाई मात्र होइन, जीवनलाई पनि रूपान्तरण गर्न सक्ने क्षमता राख्दछ भन्ने कुरा मैले आफ्नो पेशागत यात्रामा स्पष्ट रूपमा अनुभव गरेको छु। यसैले, मेरो शिक्षण र अनुसन्धानले समाजमा सकारात्मक रूपान्तरण ल्याउनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छ भन्ने विश्वास म लिन्छु।

निष्कर्ष
मेरो शैक्षिक यात्राको प्रतिविम्बमा आज म केवल एउटा शिक्षक र शोधकर्ता होइन, तर एउटा संघर्षशील, प्रेममय र प्रेरणादायी व्यक्तित्वको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गर्दछु। यो यात्रा बुबाको कठोर नियम र प्रेरणा, आमाको अथाह ममता र सहानुभूति, पत्नीको अटूट साथ र छोरा-छोरीको उज्यालो प्रेरणादायक मुस्कानहरूले भरिएको छ। जीवनका हरेक मोडमा मैले यसै विश्वासले प्रगतिको पथमा डगमग नहुने प्रतिज्ञा गरेको छु कि प्रेम र समर्थनले संसारमा अकल्पनीय परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

मेरा बुबाको समर्पण र शिक्षाप्रतिको मोहबाट प्रेरित हुँदै सुरु भएको मेरो शैक्षिक यात्रा जीवन परिवर्तनकारी रह्यो। बाल्यकालदेखि लिएर काठमाडौँ विश्वविद्यालयमा हासिल गरेका अनुभवसम्म, शिक्षाले मलाई बौद्धिक र व्यावसायिक रूपमा सशक्त बनायो। ICT को प्रभावकारी प्रयोगले मेरो शिक्षण अझ सशक्त बन्यो। मेरा सहकर्मीहरू, विद्यार्थीहरू र परिवारको विश्वासले यो यात्रालाई अझ अर्थपूर्ण बनाएको छ। म विश्वास गर्छु कि शिक्षा रूपान्तरणको मूल शक्ति हो—र यसै माध्यमबाट म नेपाली शिक्षा प्रणालीमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन कटिबद्ध छु।

लेखक: डम्मर सिंह साउद
उपप्राध्यापक, सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय दार्चुला बहुमुखी क्याम्पस