दोधारा चाँदनीमा ‘नगरस्तरीय भौगोलिक तथ्याङ्क पूर्वाधार’ तथा ‘दास्ता’ परियोजनाको अन्तिम कार्यशाला सम्पन्न

कञ्चनपुर । कञ्चनपुरको दोधारा चाँदनी नगरपालिकामा तथ्यमा आधारित शासन व्यवस्था (Evidence-based Governance) लाई सुदृढ बनाउने उद्देश्यका साथ ‘नगरस्तरीय भौगोलिक तथ्याङ्क पूर्वाधार’ (MSDI) विकास, तथ्याङ्क व्यवस्थापन निर्देशिका तथा ‘दास्ता’ (DASTAA) परियोजनाको अन्तिम प्रसार कार्यशाला सम्पन्न भएको छ। नगरपालिकाको नेतृत्वमा Twilio संस्थाको सहयोग, नक्सा प्रालिको कार्यान्वयन, आईएचआरआरको अनुसन्धान, डिसिए नेपालको मानवीय साझेदारी र नेपाल राष्ट्रिय समाज कल्याण संघ (एनएनएसडब्लुए) को स्थानीय समन्वयमा कार्यक्रमको आयोजना गरिएको हो।

बाढीको उच्च जोखिममा रहेको दोधारा चाँदनी नगरपालिकाले विगतमा भौगोलिक तथ्याङ्कको अभावका कारण विपद् प्रतिकार्यमा भोग्नुपरेका कठिनाइहरूलाई मध्यनजर गर्दै यो परियोजना अघि बढाइएको हो। नगरपालिकामा विभिन्न परियोजनाहरूले छुट्टाछुट्टै सर्वेक्षण गर्ने तर पालिका स्तरमा एकीकृत डेटाबेस (Integrated Database) नहुने समस्यालाई समाधान गर्न यस परियोजनामार्फत एकीकृत जियो-डेटाबेसको परिकल्पना गरिएको छ। यसलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन एमएसडीआई (MSDI) र पालिका स्तरको जियो-डेटाबेस टेम्प्लेट समेत डिजाइन गरिएको छ। यो अभ्यास पालिका स्तरको पहिलो ‘नगरस्तरीय तथ्याङ्क सङ्कलन तथा साझेदारी निर्देशिका’ (Municipal Data Collection and Sharing Guideline) हुने बताइएको छ।

कार्यशालामा नगरपालिकाका नगर प्रमुख किशोर कुमार लिम्बुले प्रविधिमा आधारित यो प्रणालीले नगरको योजना तर्जुमा र विपद् व्यवस्थापनमा दीर्घकालीन रूपमा ठूलो सहयोग पुर्‍याउने बताउनुभयो। उहाँले विगतमा भौगोलिक तथ्याङ्कको अभावका कारण विपद् प्रतिकार्यमा भोग्नुपरेका कठिनाइहरूलाई स्मरण गर्दै अब नगरको विकास र विपद् व्यवस्थापनमा यो एकीकृत प्रणाली महत्वपूर्ण हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।

नक्सा प्रालिका को-फाउन्डर उत्तम पुडासैनीले स्थानीय तहमा तथ्याङ्क सङ्कलनमा हुने दोहोरोपना र प्राविधिक तादम्यताको अभावलाई समाधान गर्न एकीकृत प्रणालीको आवश्यकतामा जोड दिनुभयो। उहाँले विभिन्न परियोजनाले विभिन्न उद्देश्यका लागि छुट्टाछुट्टै सर्वेक्षण गर्ने र विभिन्न निकायले छुट्टाछुट्टै तथ्याङ्क राख्नुभन्दा पनि नगरपालिकामा एउटा डेटाबेस बनाएर एकीकृत प्रणालीमार्फत अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।त्यस्तै नक्सा प्रालिका सुदर्शन हमाल र विद्या भण्डारीले दास्ता (DASTAA) परियोजनाको कार्यढाँचा, नतिजा र सिकाइबारे प्रस्तुतीकरण दिनुभएको थियो। उहाँहरूले परियोजना अन्तर्गत ९,००० भन्दा बढी घरधुरीको जोखिम प्रोफाइल अद्यावधिक गरिएको जानकारी सहभागीहरूलाई गराउनुभएको थियो।

नक्सा प्रालिका तथ्याङ्क अफिसर अभिषेक कँडेलले घरधुरी तथ्याङ्क प्रमाणीकरणका उपलब्धिहरू प्रस्तुत गर्नुभएको थियो भने कुन्दन जंग थापाले आईपिडीएस (IPDS) मोडेलमा आधारित मार्गचित्रबारे जानकारी दिनुभएको थियो। विशेषगरी DASTAA V2.0 को नयाँ मोड्युलर संरचना, जसमा विपद्, कृषि, स्वास्थ्य र शिक्षा शाखा अन्तर्गत ‘डिपार्टमेन्ट स्पेसिफिक ड्यासबोर्ड’ र सोही अनुसारका कार्यहरू समावेश छन्, त्यसबारे सहभागीहरूलाई अभिमुखीकरण गराइएको थियो।

एक वर्षसम्म पालिका स्तरमा तथ्याङ्क अधिकृत राखेर गरिएको विस्तृत अध्ययनका आधारमा यो कार्यविधि र फ्रेमवर्क तयार पारिएको हो। यसलाई नगरपालिकाबाट स्वीकृत गराई कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ। यो प्रणाली सञ्चालनमा आएपछि कुनै पनि संस्थालाई तथ्याङ्क आवश्यक परेमा पालिकामा तोकिएको फारम भरेर तथ्याङ्क प्राप्त गर्न सक्नेछन्। नयाँ व्यवस्था अनुसार परियोजना सकिएपछि अनिवार्य रूपमा तथ्याङ्क अद्यावधिक गर्नुपर्ने सर्त समेत राखिनेछ। ‘दास्ता’ पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आइसकेपछि यसले तथ्याङ्क सङ्कलनमा हुने दोहोरोपना हटाउने, स्रोत साधनको बचत गर्ने र तथ्याङ्कमा एकरूपता ल्याउने विश्वास गरिएको छ।

नेपाल राष्ट्रिय समाज कल्याण संघ (एनएनएसडब्लुए) का सुदृढ परियोजना संयोजक राजकुमार सुनारले यो प्रणालीलाई नगरपालिकाको स्थायी सम्पत्तिका रूपमा संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

नगरपालिकाका विपद् सम्पर्क व्यक्ति अमृत विकले सञ्चालन गर्नुभएको उक्त कार्यक्रममा वडा अध्यक्षहरू र विभिन्न शाखा प्रमुखहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।