कञ्चनपुर । कञ्चनपुरमा लाञ्छना र भेदभाव विरुद्ध सरोकारवाला निकायहरूसँगको जिल्ला स्तरीय
अभिमुखीकरण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। रीकभरिङ नेपाल र युएनडीपीको आर्थिक सहयोगमा आयोजित उक्त कार्यक्रममा समाजमा व्याप्त विभेदका स्वरूप, यसलाई घटाउने उपाय र कानुनी उपचारका विषयमा विस्तृत छलफल गरिएको थियो।
कार्यक्रममा बोल्दै रीकभरिङ नेपालका प्रतिनिधि नवराज पाण्डेले समाजमा सीमान्तकृत समुदायले भोग्दै आएको पीडा र त्यसले उनीहरूको जीवनस्तरमा पारेको प्रभावबारे प्रकाश पार्नुभयो। उहाँले लाञ्छनाका कारण धेरै व्यक्तिहरू सेवा र अधिकारबाट वञ्चित भइरहेकोले यसलाई न्यूनीकरण गर्न सबै पक्षको सक्रियता आवश्यक रहेकोमा जोड दिनुभयो।
कार्यक्रममा समाजमा विद्यमान विभेदका केही गम्भीर उदाहरणहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। विशेषगरी एचआईभी सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई अस्पतालमा उपचार गर्न आनाकानी गर्ने, छुट्टै कोठामा राखेर हेप्ने वा स्वास्थ्यकर्मीले नछोई उपचार गर्ने जस्ता विभेदकारी व्यवहार अझै पनि चुनौतीको रूपमा रहेको पाइएको छ। यस्ता व्यवहारले बिरामीको आत्मबल गिराउने काम गरेको सहभागीहरूले बताए।
त्यसैगरी, समान लैङ्गिक सम्बन्ध भएका वा यौनकर्मी प्रति प्रहरी प्रशासन र रोजगारदाताले गर्ने अनुचित व्यवहार, गालीगलौज र कार्यस्थलबाट निकाल्ने जस्ता कार्यहरू पनि स्पष्ट विभेदका रूपमा देखिएका छन्। लागुऔषध प्रयोगकर्ताहरूलाई सार्वजनिक सेवाबाट वञ्चित गरिनु र उनीहरूलाई सुधारको मौका दिनुको सट्टा अपराधीकै जस्तो व्यवहार गरिनुले समाजमा थप समस्या निम्त्याएको कुरामा समेत जोड दिइयो।
समाजमा व्याप्त गलत धारणा र पूर्वाग्रहका कारण विभेद झन् मौलाएको सहभागीहरूको भनाइ रहेको छ। सङ्क्रमित व्यक्तिसँग सम्पर्क राख्दा आफैँ ‘संक्रमित’ भइने अन्धविश्वास र “उनीहरू समाजका लागि खतरा हुन्” भन्ने सोचले सामाजिक दूरी बढाएको छ। यसका साथै सञ्चार माध्यममा प्रयोग हुने नकारात्मक शब्द र ‘अनैतिक’ जस्ता चित्रणले गर्दा प्रभावित समुदायको छविमा नकारात्मक असर पुगेको बताइएको छ।
यस्ता विभेद न्यूनीकरणका लागि शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा रहेका कमजोरीहरूलाई सुधार्दै स्वास्थ्यकर्मी र शिक्षकहरूलाई थप संवेदनशील बनाउनुपर्ने निष्कर्ष निकालिएको छ। सहभागीहरूले विभेदकारी कार्यहरू भएमा कानुनी उपचारका बाटाहरू खुला रहेको र सरोकारवाला निकायहरूले पीडितको न्यायका लागि सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्ने बताएका छन्।
Discussion about this post