काठमाडौं । परम्परागत सांस्कृतिक पर्व गाईजात्रा आज देशभर विभिन्न कार्यक्रमसहित मनाइँदैछ। भाद्र कृष्ण प्रतिपदादेखि अष्टमीसम्म आठ दिन मनाइने यो पर्व विशेषगरी काठमाडौँ उपत्यकामा धुमधामका साथ मनाइन्छ।
एक वर्षभित्र दिवङ्गत भएका आफन्तको सम्झनामा गाई वा मानिसलाई गाईका रूपमा सिँगारी नगर परिक्रमा गराउने परम्परा छ। यस क्रममा श्रद्धालुले दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दही, अन्न तथा द्रव्य दान गर्ने गर्छन्। गाईको पुच्छर समातेर वैतरणी नदी पार गर्न सकिने धार्मिक विश्वाससमेत रहिआएको छ।
इतिहासअनुसार राजा प्रताप मल्लले पुत्रशोकमा रहेकी रानीलाई सान्त्वना दिन गाईजात्रा पर्वलाई व्यवस्थित रूपमा सुरु गराएका थिए। रानीको शोक कम नभएपछि जनतालाई पनि यस्तै दुःख परेको देखाउन र हाँस्यव्यङ्ग्यात्मक कार्यक्रम गर्न आदेश दिइएको जनश्रुति छ। त्यसयता गाईजात्रासँग हाँस्यव्यङ्ग्य र सामाजिक विकृतिमाथिको व्यङ्ग्य जोडिँदै आएको छ।
गाईजात्राका क्रममा प्रहसन, सामाजिक विकृतिप्रति व्यङ्ग्यात्मक प्रदर्शन, नाचगान तथा दिवङ्गत व्यक्तिको सम्झनामा रामायणका करुण रसका गीत प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। हनुमानढोकास्थित राजप्रासाद हुँदै गाईजात्रा निकाल्ने परम्परा पनि अझै कायम छ।
काठमाडौँ उपत्यकासहित बनेपा, धुलिखेल, पनौती, बाह्रविसे, त्रिशूली, दोलखा, खोटाङ, भोजपुर, चैनपुर, इलाम, धरान, विराटनगर, वीरगञ्ज, हेटौँडा र पोखरालगायत नेवार समुदायको विशेष उपस्थिति रहेका शहरमा गाईजात्रा विभिन्न कार्यक्रमसहित मनाइन्छ।
यस अवसरमा हास्य कलाकारहरूले समेत विशेष कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेका छन्। सरकारले काठमाडौँ उपत्यकामा गाईजात्राका दिन सार्वजनिक बिदा दिने गरेको भए पनि यस वर्ष गाईजात्रा शनिबार परेकाले छुट्टै सार्वजनिक बिदा परेको छैन।
Discussion about this post