काठमाडौं । रेमिट्यान्स आप्रवाहमा वृद्धि भएसँगै नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति इतिहासकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। तर, बाह्य अर्थतन्त्र बलियो बन्दै जाँदा पनि आन्तरिक बजार, निजी लगानी र विकास खर्चले अपेक्षित गति लिन सकेका छैनन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामा रेमिट्यान्स आप्रवाह २३.९ प्रतिशतले बढेर ४ खर्ब ३६ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। विदेशी विनिमय सञ्चिति ४० खर्ब ६५ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन १७.८ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त छ।
समीक्षा अवधिमा शोधनान्तर स्थिति १ खर्ब ८७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ बचतमा रहेको छ। यद्यपि, उपभोक्ता मुद्रास्फीति बढेर ६.३४ प्रतिशत पुगेपछि सर्वसाधारणले महँगीको मार खेपिरहेका छन्।
बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पर्याप्त तरलता रहे पनि निजी क्षेत्रमा कर्जाको माग कमजोर देखिएको छ। ब्याजदर घट्दा पनि बजारमा माग र व्यापार बढ्न नसकेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
यसैबीच, पहिलो दुई महिनामा व्यापार घाटा ३ खर्ब २४ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। सरकारले १ खर्ब ८३ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन गर्दा पुँजीगत खर्च भने ७ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँमा सीमित रहेको छ।
वैदेशिक रोजगारीका लागि नयाँ श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या घटेको छ भने पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या बढेको छ। यसले स्वदेशमै रोजगारी र उत्पादनमूलक अवसर विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई देखाउँछ।
समग्रमा, रेमिट्यान्स र विदेशी मुद्रा सञ्चितिले बाह्य अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाए पनि महँगी, कमजोर आन्तरिक माग, सुस्त लगानी र न्यून विकास खर्च चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्। बैंकमा रहेको अतिरिक्त रकमलाई उत्पादन, रोजगारी र विकास निर्माणमा परिचालन गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता बनेको छ।
Discussion about this post