आजदेखि आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। नयाँ आर्थिक वर्षसँगै सरकारको आम्दानी तथा खर्चको नयाँ लेखा प्रणाली सञ्चालनमा आएको छ भने चालु आर्थिक वर्षका लागि ल्याइएको बजेटका विभिन्न व्यवस्था पनि आजैदेखि कार्यान्वयनमा आएका छन्।
नयाँ बजेटअनुसार शिक्षा, स्वास्थ्य, विद्युत्, सेयर कारोबार, डिजिटल सेवा तथा केही विलासिताका वस्तुमा करसम्बन्धी नयाँ व्यवस्था लागू भएको छ।
शिक्षा क्षेत्रमा अब निजी विद्यालय, कलेज, विश्वविद्यालय तथा प्राविधिक शिक्षालयमा अध्ययन गर्दा सेवा शुल्कमा ३ प्रतिशत ‘शिक्षा समता शुल्क’ थपिनेछ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारी अस्पतालबाहेक निजी अस्पताल, क्लिनिक तथा स्वास्थ्य संस्थाबाट सेवा लिँदा ३ प्रतिशत ‘स्वास्थ्य समता शुल्क’ तिर्नुपर्ने व्यवस्था लागू भएको छ।
विद्युत् महसुलतर्फ घरायसी उपभोक्ताले मासिक ५० युनिटभन्दा बढी बिजुली खपत गरेमा ५ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) तिर्नुपर्नेछ। अन्य सबै प्रकारका विद्युत् उपभोक्तामा भने १३ प्रतिशत भ्याट यथावत् रहनेछ।
त्यसैगरी चुरोट, सुर्ती, खैनी, गुट्खा, बियर, स्वदेशी तथा विदेशी मदिरा तथा चिनीको मात्रा बढी भएका कार्बोनेटेड र एनर्जी ड्रिंक मा बढाइएको अन्तःशुल्क पनि आजदेखि लागू भएको छ।
उच्च क्षमताका विलासितापूर्ण सवारीसाधन तथा केही बहुमूल्य धातु र गहनामा कर बढाइएको छ। यद्यपि उत्पादनमूलक उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्न सरकारले २७३ प्रकारका कच्चा पदार्थमा भन्सार दर घटाएको तथा ३६० प्रकारका औद्योगिक प्रयोजनका वस्तुमा लाग्दै आएको अन्तःशुल्क हटाएको जनाएको छ।
सेयर बजारमा पनि नयाँ पुँजीगत लाभकर लागू भएको छ। अब एक वर्षभन्दा बढी अवधिसम्म स्वामित्वमा रहेको सेयर बिक्री गर्दा ७.५ प्रतिशत र एक वर्षभित्र बिक्री गर्दा १० प्रतिशत पुँजीगत लाभकर लाग्नेछ।
आयकरतर्फ, व्यक्तिगत आयकरको न्यूनतम सीमा १० लाख रुपैयाँ कायम गरिएको छ। वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्म करयोग्य आय भएका व्यक्तिले १ प्रतिशत मात्र आयकर तिर्नुपर्नेछ भने अधिकतम आयकर दर २९ प्रतिशत कायम गरिएको छ।
यस्तै, राइड सेयरिङ सेवामा आबद्ध सबै चालकका लागि स्थायी लेखा नम्बर (प्यान) अनिवार्य गरिएको छ। साथै केही डिजिटल सेवा तथा राइड सेयरिङ सेवामा नयाँ करको व्यवस्था पनि आजदेखि कार्यान्वयनमा आएको सरकारले जनाएको छ।
Discussion about this post