धन सिंह धामी, कञ्चनपुर । पुर्खौली पेशालाई बिट मार्दै रोजगारीको सिलसिलामा भारत पसे पनि अहिले नेपालमा सोही पेशालाई टमटा परिवारले निरन्तरता दिएको छ । टमाटा परिवार डडेल्धुरा जिल्लाको रुपाल बिस्तडीबाट २०३२ सालमा कञ्चनपुर आएका थिए। कञ्चनपुरको महेन्द्रनगर–०४ मा बसोबास गर्दै आएका शिवराज टमटा परिवार अहिले पेशालाई निरन्तरता दिई रहेका छन् ।
रोजगारको सिलसिलामा पहाडबाट तराई तिर बसाइँसराई गरेका टमटा परिवारले भीमदत्त–०४ बजारको बिच किनारामा आफ्नो आरनको काम गरेर बसेको टमटा परिवारले बताए । पछि बजार विस्तारको क्रममा आफ्नो बस्ने स्थानमा स्थानीय सरकारले सडक र पसल बनाई पुँजीपति व्यापारीहरूलाई स्थान दिएपछि आफ्नो व्यवसायी बन्द गर्नुपर्ने परिस्थिति आएको रोदन सुनाए ।
डडेल्धुरा जिल्लाको रुपाल बिस्तडी पुर्खौली घर भएका शिवराज टमटा सात भाइ मध्येका साईला हुन भने परिवारको सङ्ख्या ठुलो भएपछि विवाह भएको केही महिनामा रोजगारी सिलसिलामा आफ्नो श्रीमती धौली टमटाको साथमा तराई तिर बसाइ सरेर पुर्खौली पेशाबाट आफ्नो परिवारको जिविकोपार्जन गर्दै आईरहेका थिए । यसैगरी टमटा सम्पत्तिको परिवारमा दुई छोरा र तीन छोरी भएपछि परिवारको खर्च उठाउन कठिनाइ भएपछि रोजगारीको लागि सपरिवार सहित भारत तिर लागेका हुन् । भारतमा १५ बर्स बसाइ गरेर छोराछोरीहरूलाई शिक्षित गराई उतै रोजगारीमा लगाई शिवराज टमटा र धौली टमटा नेपाल फर्केर यही आरन पेशालाई निरन्तरता दिई रहेका छन् ।
एक दशक भन्दा बढि समय भारतमा बिताउनु भएका दम्पतीले आफ्नो ऊर्जावान् समय भारतमा बिताएको स्मरण गर्दै, अब आफ्नै देशमा दुवैजनाले एक अर्काको सहकर्मी बनेर काम गरी रहेको बताए । ‘अहिले दुबै जहानलाई बिहान बेलुकीको छाकटार्ने बाटो भएको छ’ शिवराज टमटाले भन्नुभयो, उनीहरूले हसियाँ, कोदाली, दाउ, चाकु, कुटो, त्रिशूल, शिकतार लगायत पुराना हतियारहरू मर्मत गर्ने र त्यसमा धार लगाउने, सबै काम गरिरहेका छन् भने श्रीमतीले बजार तथा गाउँ घरमा गएर उत्पादित सामग्री बेच्ने गरेको टमटा परिवारले बताए ।
आफ्नो पुर्खौली पेशालाई निरन्तरता दिदैँ आधुनिक मसिनहरूको सहायताले थप व्यवसायलाई आर्थिक उन्नतिको पाटो बनाउन कोईका, निड्स नेपाल, अक्सफाम जस्ता लगायतका गैर सरकारी संस्था र स्थानीय सरकारको सहयोग पाए परिवारको आर्थिक अवस्था सुधारमा टेवा पुग्ने बताउदै यो पेशामा आधुनिक मसिनहरूको प्रयोगबाट औजारहरुलाई नयाँ रुप दिन नसके व्यवसाय धरापमा पर्ने खतरा रहेको टमटा परिवारको दुखेसो रहेको छ ।
शिवराज टमटाले “ठुलो लगानीमा काम गर्न पैसा छैन, सानो लगानीको काम कसैको नगरमा आउदैन त्यसैले कुनैपनि ठाउँबाट सहयोग पाएको छैन” भन्दै गरीब हुनुको पिडा पोखेका छन् । शिवराज टमटाले आखाँमा आँशु झार्दै “पुर्खौली पेशामा केही थप शिप सिकेका छोराहरुले पनि यही आफ्नो देशमा केही गरी खान पाए बुढेसकालमा परिवार संगै बस्ने चाहँना छ’’ स्थानीय सरकार र सहयोगी दाताहरु संग आश रहेको बताएका छन् ।
Discussion about this post