सुर्खेत — कर्णाली प्रदेश सरकारले पर्यटन क्षेत्रको विकास, प्रवर्द्धन तथा पर्यटकीय गन्तव्यको स्तरोन्नतिका लागि १२ अर्ब ३१ करोड ७७ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ ।
कर्णाली प्रदेश पर्यटन गुरुयोजना (२०७७/७८–२०८६/८७) अन्तर्गत पर्यटन क्षेत्रका सातवटा रणनीतिक कार्यक्रममा उक्त बजेट छुट्याइएको हो ।
उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयका अनुसार पर्यटन उत्पादन विकास तथा स्तरोन्नतिका लागि सबैभन्दा बढी ४ अर्ब ३२ करोड १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । त्यस्तै, पर्यटन पूर्वाधार विकासका लागि २ अर्ब ९८ करोड १० लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ ।
सामुदायिक सहभागिता तथा स्थानीय पर्यटनबाट लाभ वृद्धि गर्न १ अर्ब २२ करोड ४० लाख, सांस्कृतिक तथा प्राकृतिक सम्पदा संरक्षणमा १ अर्ब ७ करोड ४० लाख र लगानी प्रवर्द्धन तथा व्यवसाय विकासका लागि १ अर्ब १ करोड ८५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ ।
त्यसैगरी, नीति तथा संस्थागत संरचना र मानव संसाधन विकासका लागि ८७ करोड १४ लाख तथा गन्तव्य बजार व्यवस्थापन र प्रवर्द्धनका लागि ८२ करोड ७० लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ ।
पाँच प्रमुख पदयात्रामार्ग पहिचान
कर्णालीका हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रलाई पर्यटन सञ्जालमा जोड्न मन्त्रालयले पाँचवटा प्रमुख पदयात्रामार्ग पहिचान गरेको छ ।
यसमा ग्रेट हिमालय ट्रेलका उपल्लो, मध्य र तल्लो कर्णाली खण्ड तथा तालदेखि तालसम्मका उपल्लो र तल्लो पदयात्रामार्ग समावेश छन् ।
उपल्लो कर्णाली पदयात्रामार्ग मुस्ताङको छार्का भोट, धो ताराप, साल्दाङ, फोक्सुण्डो, शे गुम्बा हुँदै मुगु र हुम्लाको लिमी उपत्यका तथा हिल्सासम्म फैलिएको छ । यसले डोल्पा, मुगु र हुम्लाका दुर्गम हिमाली बस्तीलाई जोड्ने लक्ष्य राखेको छ ।
मध्य कर्णाली मार्ग ढोरपाटन, मैकोट, फोक्सुण्डो, कागमारा लेक, जुम्ला, डाँफे लेक, घुच्ची लाग्ना हुँदै रारा ताल र सिमकोटसम्म पुग्ने गरी पहिचान गरिएको छ ।
त्यस्तै, तल्लो कर्णाली पदयात्रामार्ग ढोरपाटन, गुरिल्ला ट्रेल, रुकुमकोट, स्यार्पू ताल, सिस्ने हिमाल आधार शिविर, नलगाड, बारेकोट, कुशे, जुनीचाँदे, पचाल झरना हुँदै खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जसम्म पुग्नेछ ।
तालदेखि तालसम्मका पदयात्रामार्गमध्ये तल्लो मार्ग डोल्पाको दुनै, त्रिपुराकोट, सुलिगाड, फोक्सुण्डो ताल, कागमारा र जुम्ला हुँदै रारा तालसम्म पुग्नेछ । उपल्लो मार्ग रारा तालबाट गमगढी, ताक्ला, विजेर, शे गुम्बा, फोक्सुण्डो हुँदै मुस्ताङको सिमानासम्म विस्तार गर्ने प्रस्ताव छ ।
यी मार्गले कर्णालीका प्रमुख ताल, हिमाल, धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदा र दुर्गम बस्तीलाई एउटै पर्यटन सञ्जालमा जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
रारा तालको पूर्वाधार निर्माण चार वर्षमा २० प्रतिशत
मुगुको प्रसिद्ध पर्यटकीय गन्तव्य रारा तालमा पूर्वाधार निर्माणका लागि ४५ करोड २९ लाख १० हजार रुपैयाँको आयोजना सञ्चालनमा छ ।
२०७९ असार २४ गते सम्झौता भएको आयोजनाको भौतिक प्रगति चार वर्ष बितिसक्दा पनि २० प्रतिशत मात्रै पुगेको छ । निर्माण व्यवसायीलाई ३२ प्रतिशत रकम भुक्तानी भइसकेको भए पनि निर्माण कार्यले गति लिन सकेको छैन ।
रारा ताल वरिपरि करिब १५ किलोमिटर पर्यटकीय पदमार्ग निर्माण गर्ने लक्ष्य राखिएकोमा हालसम्म ११ किलोमिटर क्षेत्रमा ढुङ्गा सोलिङ गरिएको छ । आयोजनाको म्याद सकिएपछि पुनः म्याद थपको प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।
फोक्सुण्डोमा २१ करोडको पूर्वाधार आयोजना
डोल्पाको फोक्सुण्डो ताल क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि २१ करोड १२ लाख ४४ हजार रुपैयाँको पूर्वाधार निर्माण आयोजना अघि बढाइएको छ ।
आयोजनाअन्तर्गत साङ्टादेखि फोक्सुण्डो तालसम्म पदमार्ग, दुनैदेखि ट्रेकिङ रुट, प्रत्येक दुई किलोमिटरमा प्रतीक्षालय, दुईवटा ट्रस पुल, खानेपानी र भ्यु प्वाइन्टसम्म पुग्ने पदमार्ग निर्माण गरिनेछ ।
त्यस्तै, रिग्मो बस्तीमा संग्रहालय र पार्क निर्माण गर्ने योजना छ । आयोजना २०८४ असार मसान्तसम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।
पर्यटकको तथ्यांक र सुरक्षामा चुनौती
उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री कल्याणी खड्काले कर्णालीका हिमाली जिल्लामा नेपालगञ्जबाट हुने हवाई उडानमार्फत पर्यटक आउने गरे पनि उनीहरूको तथ्यांक संकलन र सुरक्षा व्यवस्थापनमा चुनौती रहेको बताएकी छन् ।
पर्यटक कुन क्षेत्रमा पुगेका छन्, उनीहरूको अवस्था के छ र आपत्कालीन अवस्थामा कसरी उद्धार गर्ने भन्ने विषयमा समस्या रहेको उनको भनाइ छ ।
पर्यटकको आवागमन अभिलेख राख्ने, जोखिमयुक्त पदमार्गमा सूचना तथा सुरक्षा व्यवस्था मिलाउने, पर्यटक प्रहरी परिचालन गर्ने र आपत्कालीन उद्धार प्रणाली प्रभावकारी बनाउने तयारी भइरहेको उनले बताइन् ।
डोल्पाकी प्रमुख जिल्ला अधिकारी जुनु हमालले जिल्लामा आउने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको तथ्यांक व्यवस्थित बनाउन विभिन्न नाका र विमानस्थलमा निगरानी बढाइएको जानकारी दिइन् ।
उनका अनुसार जुफाल विमानस्थल, खदाङ तथा सदरमुकाममा पर्यटकको विवरण संकलन गर्ने काम भइरहेको छ । अनुमति नलिई डोल्पा आउने पर्यटकको संख्या बढ्दै गएपछि सुरक्षा व्यवस्थापनमा समेत कडाइ गरिएको छ ।
हिमाली क्षेत्रमा पर्यटक हराउने, सम्पर्कविहीन हुने तथा प्रतिकूल मौसमका कारण अलपत्र पर्ने जोखिम रहेकाले आवतजावत गर्ने नाकामा सूचना प्रणाली व्यवस्थित बनाउने काम अघि बढाइएको छ ।
मन्त्री खड्काले कर्णालीका प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्रमा पर्यटक प्रहरीको व्यवस्था गर्न संघीय सरकारसँग सहयोग माग गरिएको बताइन् । साथै, कर्णालीबाटै हिमाली जिल्लामा हवाई सेवा सञ्चालन गर्न पहल भइरहेको उनको भनाइ छ ।
Discussion about this post