काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकाकी मानवअधिकारकर्मी तथा न्यायविद् नवनेथम ‘नवी’ पिल्लेलाई सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरिएको छ। शान्ति र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी सिद्धान्तको प्रवर्द्धनमा पुर्याएको योगदानका लागि उनलाई उक्त सम्मान प्रदान गर्ने निर्णय गरिएको नोबेल समितिले जनाएको छ।
भारतीय तमिल मूलको परिवारमा दक्षिण अफ्रिकाको डरबनमा जन्मिएकी पिल्लेले रंगभेदको समयमा जातीय विभेद, सामाजिक असमानता र संरचनागत भेदभावको सामना गर्दै कानुनी क्षेत्रमा आफ्नो पहिचान स्थापित गरेकी थिइन्। उनले रंगभेदविरोधी अभियन्ताहरूको पक्षमा वकालत गर्दै मानवअधिकार र न्यायका लागि आवाज उठाएकी थिइन्।
को हुन् नवी पिल्ले?
नवी पिल्ले दक्षिण अफ्रिकाकी प्रख्यात मानवअधिकारकर्मी तथा न्यायविद् हुन्। सन् १९६७ मा उनले दक्षिण अफ्रिकामा आफ्नै कानुनी फर्म स्थापना गरेकी थिइन्। रंगभेदको समयमा कानुनी अभ्यास सुरु गरेकी उनले विभेदमा परेका समुदायको अधिकारका लागि निरन्तर काम गरिन्।
सन् १९९५ मा उनी दक्षिण अफ्रिकाको उच्च अदालतमा नियुक्त हुने पहिलो गैरश्वेत महिलाका रूपमा इतिहास रच्न सफल भइन्। त्यसपछि उनले रुवान्डाका लागि गठित अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी न्यायाधिकरणमा न्यायाधीश तथा अध्यक्षका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिन्। उक्त न्यायाधिकरणमा उनले यौन हिंसा र बलात्कारलाई मानवताविरुद्धको अपराध तथा नरसंहारसँग सम्बन्धित अपराधका रूपमा स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्।
पिल्लेले सन् २००८ देखि २०१४ सम्म संयुक्त राष्ट्रसंघको मानवअधिकार उच्चायुक्तका रूपमा काम गरेकी थिइन्। उनले सन् २०२१ देखि २०२५ सम्म प्यालेस्टिनी अधीनस्थ भूभागसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय स्वतन्त्र अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान आयोगको अध्यक्षता पनि गरेकी थिइन्।
हाल उनी म्यानमारमाथि नरसंहारको आरोपसम्बन्धी मुद्दामा अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालयमा न्यायाधीशका रूपमा कार्यरत छिन्। अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको विकास, मानवअधिकार संरक्षण र युद्ध अपराध तथा नरसंहारका दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याउने प्रयासमा पुर्याएको योगदानका लागि पिल्लेलाई यस वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरिएको हो।
Discussion about this post