सुदूरपश्चिम खबर
sudurpashimkhabar.com
Bedkot Samudayik Ban

कसरी खान्छ मनको बाघले !!

364
Sana Kishan

‘वनको बाघले होइन, मनको बाघले खाएछ ।’ गाउँघरतिर सुनिने यस्तो भनाईको अर्थ हुन्छ, अनावश्यक मनमा डर पाल्नु ।

शरीरमा सामान्य गडबडी हुनसाथ धेरैले सोच्छन्, ‘अहो, मलाई खतरा रोग लागेजस्तो छ ।’ जबकी यस्ता समस्या आफै निको हुन्छ । तर, निको हुने बेलासम्म उक्त व्यक्तिको मनमा अनेक कुरा खेल्छ । अनेक शंका–उपशंका पैदा हुन्छ । यसरी तनको होइन, मनको डरले पो दुःख दिन्छ ।

Arus

धेरै यस्ता व्यक्ति हुन्छन्, जसले हरक्षण आफुलाई कुनै रोग पो छ कि भनेर सोचिरहेका हुन्छन् । शारीरिक रुपमा उनीहरु ठीक हुन्छन् । कुनै रोग लागेका हुँदैन । लागेपनि सामान्य रोग हुन्छ । तर, उनीहरुलाई हरक्षण डर लागिरहन्छ, ‘मेरो रोग भयांकर हो कि ?’

Nepali Khaja

स्वास्थ्यप्रति सचेत र सर्तक हुनु ठीक हो । तर, आतंकित हुनु उचित होइन । यसले मानसिक रोगी बनाउँछ ।

कुनै व्यक्तिको शरीरमा केही गडबडी आयो । मानौं त्यो सामान्य समस्या हो । तर, उनीहरु सोही समस्यालाई लिएर औधी चिन्तित हुने गर्छन् । यसलाई मनोचिकित्सकहरुले ‘हाइपोकोण्ड्रिआसिस’ भन्ने गरेका छन् ।

शरीरमा देखिएका सामान्य लक्षणलाई उनीहरुले क्यान्सर वा यस्तै भयानक रोग हो कि भनेर शंका गर्छन् । यसरी मनको बाघले लखेट्न थालेपछि भने उनीहरुको मानसिक अवस्था खराब हुन थाल्छ । उनीहरुलाई निद्रा लाग्दैन । भोक लाग्दैन । मनमा बेचैनी हुन्छ । औडाह हुन्छ । सामान्य कामकाजमा मन जाँदैन । जाँगर चल्दैन । अल्छी लाग्छ ।

मुटुको ढुकढुकी बढ्छ । मुख सुख्खा हुन्छ । राती पसिना आउँछ । पिसाब आए जस्तो हुन्छ । हातखुट्टा झमझमाए झै हुन्छ ।

जति जति चिन्ता बढ्दै जान्छ, उनीहरुमा मानसिक समस्या थपिने भय रहन्छ । त्यही चिन्ता क्रमस डिप्रेसन, एन्जाइटी जस्तो समस्यामा बद्लिन्छ । अन्ततः डिप्रेसन, एन्जाइटीबाट मुक्त हुन निकै कठिन हुन्छ ।

Karnali Traders

यसरी मानसिक समस्या सुरु भएपछि उनीहरुले आफ्नो शारीरिक पीडालाई अरु जटिल ठान्न थाल्छन् । मनोचिकित्सकहरु भन्ने गर्छन्, ‘रोग लागेका झन्डै ८० प्रतिशतमा डिप्रेसन र एन्जाइटीको समस्या पनि देखिने गर्दछ ।’

यी मनरोगीहरु अस्पताल धाउन थाल्छन् । चिकित्सक, धामीझांक्री जसको अगाडि पनि आफ्नो समस्या देखाउन थाल्छन् । पटक पटक स्वास्थ्य परीक्षण गराउँछन् । उनीहरुको स्वास्थ्य स्थिती ठीक भएपनि त्यसमा ढुक्क हुँदैनन् । वा विश्वास गर्दैनन् । यसरी औषधि उपचारको नाममा उनीहरुले भएभरको खर्च गर्न थाल्छन् ।

यस्तो समस्या कस्ता व्यक्तिलाई हुन्छ त ?

यो पुरुष, महिला, बालबच्चा, बुढाबुढी, वयस्क, तन्नेरी जो कोहीलाई हुनसक्छ । यसमा उमेर र अवस्था भन्दा पनि उनीहरुको मानसिक व्यवहार कस्तो छ भन्ने कुरा निर्भर गर्छ ।

सानो कुरामा अति संवेदनशिल, स्वास्थ्यप्रति बढी नै सचेत व्यक्तिहरुमा यस किसिमको समस्या हुनसक्छ । आत्मकेन्द्रित, कमजोर मनोबल भएका, हीनताबोधले ग्रस्त व्यक्ति यसका शिकार हुन्छन् । यसमा उनीहरुको परिवार, साथीभाई, समाज पनि जिम्मेवार हुन्छ । कतिपय साथीभाई आफन्तले पनि रोगको बारेमा अनावश्यक भ्रम फैलाइहेका हुन्छन् । कुनैपनि कुरालाई सामान्य रुपलि लिने भन्दा पनि गंभिर रुपमा प्रस्तुत गर्ने बानी हुन्छ ।

अब के गर्ने ?

उनीहरुको लागि सही परामर्श नै भरपर्दो र प्रभावकारी हुन्छ । उनीहरुलाई के भएको हो र त्यो कति सामान्य हो भन्ने कुरा बुझाउन सक्नुपर्छ । आत्म मनोबल बढाउने, उत्साह जगाउने खालको गतिविधिमा संलग्न गराउनुपर्छ ।

यसमा सबैभन्दा ठूलो भूमिका उनका परिवारले निर्वाह गर्न सक्छन् । परिवारले उचित रेखदेख गर्ने र सही परामर्श दिने गनुपर्छ । घरमा यस्तो वातावरण बनाइरहनुपर्छ कि, जसको कारण उनीहरुले आफुलाई कमजोर, रोगी ठान्न नपाओस् ।

डिप्रेसन वा एन्जाइटीकै अवस्थामा भने मनो परामर्शदाता, चिकित्सकसँग भेट्नु उचित हुनछ । अनलाइनखबर बाट सभार

kfg mit mart
सम्वन्धित समाचार
Ganesh Samudayik Ban
जवाफ छाड्नुस्

Your email address will not be published.