Saturday, January 16, 2021

बजेटको मध्यावधि समीक्षा : घटाइयो बजेटको आकार र राजस्वको लक्ष्य

- Advertisement -

काठमाडौं । खर्च गर्न नसक्दा र राजस्व असुली अपेक्षा अनुरूप नहुँदा सरकारले यस वर्षको बजेटको आकार संशोधन गरेको छ । बुधवार चालू आर्थिक वर्षको बजेटको मध्यावधि समीक्षा गर्दै अर्थ मन्त्रालयले बजेटको आकार १० प्रतिशत घटाएको छ भने खर्च, राजस्व, वैदेशिक सहायताको लक्ष्य पनि संशोधन गरिएको छ ।

अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले मध्यावधि समीक्षामार्फत बजेटको आकार १३ खर्ब ८५ अर्ब रुपैयाँ कायम गरेका छन् । खतिवडाले गत जेठ १५ मा चालू आवका लागि १५ खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँको बजेट ल्याएका थिए ।

चालू आवको अन्त्यसम्ममा कुल बजेटको ९० दशमलव ४ प्रतिशत बजेट खर्च हुने अनुमान अनुसार सरकारले बजेटको आकार घटाएको बुधवार अर्थ मन्त्रालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अर्थमन्त्री खतिवडाले बताए । चालू बजेटतर्फ ९ खर्ब ४ अर्ब रुपैयाँ, पूँजीगततर्फ ३ खर्ब २६ अर्ब रुपैयाँ र वित्तीय व्यवस्थातर्फ १ खर्ब ५४ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुने खतिवडाले बताए ।

अर्थ मन्त्रालयले राजस्व असुलीको लक्ष्य पनि घटाएको छ । चालू आवमा बजेटमा प्रक्षेपित लक्ष्यको ९५ प्रतिशत राजस्व संकलन हुने अनुमान गरिएको छ । अब राजस्व र आन्तरिक ऋणमार्फत ११ खर्ब ३२ अर्ब जुट्ने अनुमान मन्त्रालयले गरेको छ । त्यस्तै, वैदेशिक अनुदान र ऋण गरी २ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ परिचालन हुने संशोधित अनुमान गरिएको छ । बजेटमा यस वर्ष ९ खर्ब ८१ अर्ब रुपैयाँ राजस्व संकलन गरिने लेखिए पनि यो लक्ष्यलाई घटाएर ८ खर्ब ८८ अर्ब रुपैयाँँमा झारिएको हो ।

लक्ष्यअनुसार खर्च गर्न नसकेपछि वर्तमान सरकारले बजेट संशोधन गर्दै आएको छ । गत आवमा पनि खतिवडाले बजेटको आकार संशोधन गरेका थिए । अर्थमन्त्री खतिवडाले अघिल्लो आर्थिक वर्षमा १३ खर्ब १५ अर्बको बजेट ल्याए पनि अर्धवार्षिक समीक्षामार्फत घटाएर ११ खर्ब ९९ अर्ब पुर्‍याएका थिए ।

‘सरकारले अति महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य राखेको थियो, ढिलै भए पनि संशोधन गर्नु सकारात्मक हो,’ अर्थविद् केशव आचार्यले बताए । उनका अनुसार अर्थमन्त्री खतिवडा खर्च प्रणालीमा रहेका समस्या सुधार्न असफल देखिएका छन् । ‘बजेट किन खर्च हुन सकेको छैन भन्नेबारे अर्थमन्त्रीले पत्ता लगाई सम्बोधन गर्नुपथ्र्यो । तर, त्यसमा उहाँ चुक्नु भएको छ,’ उनले भने ।

बजेटको आकार घटाए पनि आर्थिक वृद्धिदरको लक्ष्य यथावत् राखिएको छ । कुल बजेटको आकार, विकास खर्च घटाइँदा बजेटमा राखिएको आर्थिक वृद्धिदर प्राप्त हुन्छ भन्ने आधार नभएको आचार्यले बताए । ‘छिमेकी भारतको अर्थतन्त्र खुम्चिएको छ, चीनमा कोरोना भाइरसले अर्थतन्त्र प्रभावित छ, यस्तो अवस्थामा ८ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि हुन गार्‍है पर्छ,’ उनले भने ।

सामाजिक सुरक्षा भत्तामा मासिक १ हजार वृद्धि, समपूरक र विशेष अनुदानको रकम हस्तान्तरण, कर्मचारीको तलबमा वृद्धि, रासायनिक मलको अनुदान थप, उखु किसानलाई थप अनुदान, पशुपन्छी बीमा कार्यक्रम र एक गाउँ एक कृषि तथा पशु सेवा प्राविधिक कार्यक्रममा थप खर्च हुने भएकाले चालू खर्च शुरूको लक्ष्यको ९४ दशमलव ५ प्रतिशत हुने सरकारको संशोधित अनुमान छ ।

राष्ट्रिय गौरव र प्राथमिकता प्राप्त आयोजना, संघीय संसद् भवन, काठमाडौं उपत्यकाभित्र सडक विस्तार तथा स्तरोन्नति, अधुरा आयोजनालाई पूरा गर्न लाग्ने थप दायित्व भुक्तानी र भौतिक एवम् वित्तीय प्रगति राम्रो देखिएका विभिन्न सडक, सिँचाइ, खानेपानीका आयोजनाहरूमा प्रगतिको आधारमा थप रकम व्यवस्थापन गरी चालू वर्ष पूँजीगत खर्च ८० दशमलव १ प्रतिशत पुर्‍याइने अर्थमन्त्रीले बताए ।

कतिपय वस्तुमा मुलुक आत्मनिर्भरतर्फ उन्मुख भएको र त्यस्ता वस्तुको आयात घट्न जाँदा राजस्वको लक्ष्य संशोधन गर्नुपरेको अर्थ मन्त्रालयको भनाइ छ । पछिल्लो समय आयातको परिमाणमा सुधार, समष्टिगत आर्थिक परिसूचकहरू सन्तोषजनक रहेको आर्थिक क्रियाकलापमा वृद्धि भएको र करको दायरा विस्तार भएकाले आगामी ६ महीनामा राजस्वको संशोधित अनुमान प्राप्त हुने अर्थमन्त्री खतिवडाको दाबी छ ।

सरकारले आगामी ६ महीनामा सम्पन्न आयोजना÷कार्यक्रमको दायित्वको भुक्तानीलाई प्राथमिकता दिई बजेट भुक्तानी गर्ने र बाँकी रहेको बजेट बाँडफाँट फागुन मसान्तभित्र निर्णय गरिसक्ने अर्थमन्त्री खतिवडाले जानकारी दिए ।

अर्थ मन्त्रालयले अर्धवार्षिक समिक्षामार्फत आगामी फागुन मसान्तभित्र ठेक्का सम्झौता नगर्ने आयोजना तथा कार्यक्रमको बजेट खोस्ने बताएको छ । चालू आवको पहिलो ६ महीनामा पूँजीगत खर्च निकै कमजोर देखिएपछि अर्थ मन्त्रालयले बजेट खर्च गर्ने निकायले प्रारम्भिक प्रक्रिया नै पूरा नगरेमा बजेट फिर्ता गराउने नीति अवलम्बन गर्ने भएको हो । ‘बजेट कार्यान्वयन गर्ने निकायसमक्ष अब १ महीना समय छ, तोकिएको अवधिभित्र ठेक्का सम्झौता सम्पन्न नभए बजेट खोसिन्छ,’ अर्थमन्त्री खतिवडाको भनाइ छ ।

पूँजीगत खर्चमा सुधार ल्याउने दबाब रहेकाले राष्ट्रिय गौरवका आयोजना र उच्च प्राथमिकता प्राप्त आयोजनाहरूमा थप रकम माग भएमा अर्थ मन्त्रालयले तत्काल सम्बोधन गर्ने खतिवडाले बताए । वैदेशिक स्रोतमा विनियोजन रकम उपलब्ध स्रोतको आधारमा चौथो चौमासिकसम्म बजेट फुकुवा गरी बजेट व्यवस्थापनलाई सहजीकरण गरिने पनि उनको भनाइ छ ।

वैदेशिक सहायता आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा मात्र परिचालन गर्ने र बजेटरी सहायता एवम् नगद भुक्तानी विधिमा सहायता परिचालन गर्ने मन्त्री खतिवडाले बताए ।

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार चालू आर्थिक वर्षको ६ महीनाको अवधिमा कुल वस्तु निर्यात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २६ दशमलव १ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । कुल वस्तु आयात ४ प्रतिशतले घटेको ६ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, कुल व्यापार घाटा ६ दशमलव १ प्रतिशतले घटी ६ खर्ब ३७ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।

गत आर्थिक वर्षको समीक्षा अवधिमा चालू खाता १ खर्ब ५२ अर्ब रुपैयाँले घाटामा रहेकोमा यस वर्ष ८२ अर्ब रुपैयाँमा सीमित रहेको छ । अर्थ मन्त्रालयका अनुसार अघिल्लो वर्षको समीक्षा अवधिमा शोधनान्तर स्थिति ६३ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँले घाटामा रहेकोमा चालू वर्षको ६ महीनामा शोधनान्तर स्थिति २६ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ ।-अभियान

प्रतिक्रिया

- Advertisement -
- Advertisement -

सम्बन्धित समाचार

जब चोरले नेपाल-भारत पेट्रोलियम पाइपलाइनमा डिजेल चोरीको प्रयास गरे

काठमाडौं । नेपाल भारत पहिलो पेट्रोलियम पाइपलाइनबाट डिजेल चोरीको प्रयास भएको छ । बुधबार बेलुकी भारतीय सुरक्षाकर्मीलाई छलेर चोरहरुले पाइपलाइनमा तीन चोसे गाँस्ने प्रयास...

सरकारले सार्वजनिक गर्यो ’नागरिक एप’ !

काठमाडौँ — सरकारले आफ्नो सेवा छिटोछरितो र प्रभावकारी बनाउन भन्दै ’नागरिक एप’ सार्वजनिक गरेको छ ।सिंहदरबारमा शुक्रबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री...

इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकको आइपिओ खुल्यो,पर्ने चान्स कति ?

माघ,२ लिपुलेक , इन्फास्ट्रक्चर बैंकको आइपिओ (प्राथमिक सेयर)मा आजदेखि आवेदन खुलेको छ।कम्पनीको आइपिओमा ६ गतेसम्म आवेदन दिन सकिनेछ। आइपिओ निष्कासनका लागि एनआइबिएल एस क्यापिटल...

शुक्रबार सुनको मूल्य तोलामा कति ?

On साताको अन्तिम दिन शुक्रबार सुनको मूल्य तोलामा कति ? साताको अन्तिम दिन शुक्रबार सुनको मूल्य तोलामा ४ सय रुपैयाँले गिरावट आएको छ।बुधबार प्रतितोला ९२...

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकले ८ करोड कित्ता आइपीओ आजदेखि निष्काशन गर्दै

नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकले अहिलेसम्मकै ठूलो आइपीओ आज शुक्रबारदेखि सर्वसाधारणका लागि बिक्री खुला गर्दैछ। बैंकले ८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको ८ करोड कित्ता आइपीओ जारी गर्न...

बढ्यो सुनको मूल्य तोलामा ६ सय रुपैयाँ

काठमाडौँ — नेपाली बजारमा सुनको भाउ बढेको छ । सोमबारको तुलनामा मंगलबार सुनको भाउ तोलामा ६ सय रुपैयाँले  बढेको छ । सोमबार प्रतितोला ९२ हजार २ सय...

तरुलको कारोबार बढ्यो माघे सङ्क्रान्ति नजिकिएसँगै

- माघे सङ्क्रान्ति नजिकिएसँगै बजारमा तरुलको कारोबार बढेको छ । हिजोदेखि माघे सङ्क्रान्तिका लागि तरुलको कारोबार बढेको कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले जनाएको...

आज ह्वात्तै घट्यो सुनको मूल्य

पौष २६ - सुनको भाउ आज एकैदिन तोलामा २ हजार ३ सय रुपैयाँ घटेको छ । शुक्रबार प्रतितोला ९५ हजार ३...
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
- Advertisement -
प्रतिक्रिया